Voor zangliefhebbers in Alkmaar en wijde omstreken is Cornelis Jonker (1901-1980) een begrip. De in Alkmaar geboren dirigent heeft een halve eeuw lang een belangrijke rol gespeeld in het muziekleven van onze regio. Vooral de door hem gedirigeerde uitvoeringen van de Matthäus Passion in de Alkmaarse Grote Kerk zijn legendarisch.

 

cornelis-jonker-dirigent
Jonker in actie tijdens de aubade voor het huis van burgemeester Wytema op 8 oktober 1949. Beeld: Regionaal Archief Alkmaar.

 

Cornelis Jonker was de zoon van een veehandelaar, maar koos zelf voor de muziek. Na de middelbare school volgde hij pianolessen bij de Alkmaarse muziekleraren J.N. Al en Johan Kuiper. Daarna schoolde hij zich bij J.W. Kersbergen in Amsterdam tot pianoleraar. Een nieuwe fase in zijn loopbaan brak aan in 1922 toen Cornelis werd gevraagd dirigent te worden van het Alkmaarse dubbel mannenkwartet Zang en Vriendschap. Het werk beviel hem al spoedig zo goed dat hij besloot zich verder te gaan scholen als koordirigent bij Fred J. Roeske, in die tijd een bekend dirigent in Amsterdam.

 

Geliefde optredens

Al snel wist Jonker in Alkmaar en omgeving een ruime werkkring op te bouwen in zijn nieuwe vak. In Alkmaar dirigeerde hij het al genoemde mannenkwartet en leidde hij een aantal kinderkoren, die hij deels zelf samenstelde. Met deze koren voerde hij begin jaren dertig een aantal keren kinderoperettes uit, zo bijvoorbeeld in 1930 de operette Hans Drift, geschreven door Eli Prins. De optredens waren zeer populair. Het publiek stond in dichte rijen voor de Harmonie om een kaartje te bemachtigen. Ook in de regio rondom Alkmaar was Jonker actief. Zo was hij onder meer dirigent van het Bergens Mannenkoor, het koor Zanglust te Sint Pancras en het Schoorls Gemengd Koor. Enkele jaren lang leidde hij zelfs een koor in Koog aan de Zaan.

In 1932 werd Jonker dirigent van het Alkmaarse Vrijzinnig Hervormd Zangkoor, de voorloper van de huidige Alkmaarse Oratorium Vereniging. Dit koor was opgericht in 1925. Toen Jonker erbij kwam leidde het een zieltogend bestaan, maar mede door zijn grote inzet nam het aantal leden snel toe. Jonker zou bijna 38 jaar aan dit koor verbonden blijven. Muzikaal werd de lat steeds hoger gelegd. In 1936 voerde het koor voor het eerst een ‘serieus’ oratoriumstuk uit – een psalm van Mendelssohn – en in de jaren erna volgden er vele andere.

 Matthäus Passion

Het grootste succes van Jonker en zijn koor waren de uitvoeringen van Bachs Matthäus Passion. De eerste uitvoering was in 1943, midden in de oorlog. Daar waren lange onderhandelingen voor nodig omdat het koor niet aangesloten was bij de Kultuurkamer en daarom geen concerten mocht geven. De uitvoering ging uiteindelijk door omdat de Matthäus zogenaamd geen concert, maar een kerkdienst was. Na de oorlog werden de uitvoeringen van de Matthäus een jaarlijkse traditie, waar Jonker en de Alkmaarse Oratorium Vereniging veel eer mee inlegden. Steeds weer wist men solisten en orkesten van naam aan te trekken om de uitvoeringen op een hoger plan te tillen.

Viering Alkmaars Ontzet

Jonker was in Alkmaar ook nog op andere terreinen actief. Zo was hij bijna ieder jaar betrokken bij de viering van Alkmaars Ontzet. Een tijd lang leidde hij het kinderkoor dat ’s ochtends op 8 oktober een aubade ten gehore bracht bij het huis van de burgemeester. Dan waren er nog de jaarlijkse concerten in de Muziektuin op de tweede zondag in juli, die soms door duizenden mensen werden bijgewoond. Na de oorlog ontstond de traditie om op de avond van 8 oktober een belangrijk werk uit de koorliteratuur uit te voeren in de Grote Kerk. In diezelfde kerk dirigeerde Jonker tijdens de viering van het 700-jarig bestaan van Alkmaar in 1954 een uitvoering van Beethovens negende symfonie, waar nog lang over werd gesproken.

Muziekleraar

Behalve als dirigent, was Jonker in de naoorlogse jaren ook actief als muziekleraar. Hij gaf les op diverse scholen in Alkmaar en Bergen. Sinds 1938 woonde hij in Schoorl. Cornelis Jonker genoot bijzonder veel waardering van zijn koorleden. Bij ieder jubileum werd hij uitvoerig in het zonnetje gezet en overladen met geschenken en loftuitingen. Het mooiste getuigenis van de dankbaarheid van zijn koorleden is een prachtig gekalligrafeerd album dat Jonker ontving toen hij 25 jaar werkzaam was als ‘toonkunstenaar’. Het album maakt duidelijk dat zijn liefde voor de muziek voor velen een inspirerend voorbeeld was.

 Bron: Regionaal Archief Alkmaar. Auteur: Harry de Raad 

Cornelis Jonker, een begrip in het muziekleven van Alkmaar en regio
Getagd op:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *